04/12/2012

Cắt cáp tàu Bình Minh 02: Hành động đầy khiêu khích và bất hợp pháp


Lại bất ngờ cắt cáp tàu Bình Minh 02, Trung Quốc rõ ràng đang chứng tỏ sự thiếu hợp tác và đi ngược lại Tuyên bố của các bên về ứng xử trên biển Đông (DOC). Các chuyên gia nhận định Bắc Kinh đang hành động theo hướng bất chấp các quy tắc ngoại giao.

Hành động đầy khiêu khích
Giáo sư Carl Thayer (Học viện Quốc phòng Úc): Rõ ràng, đây là một hành động mang đầy tính khiêu khích. Điều này sẽ khiến cho các nước như VN ngày càng khó khăn hơn trong việc mời thầu dầu khí đối với các công ty nước ngoài, nếu như Bắc Kinh còn tiếp tục gây rối. Chỉ có điều chưa rõ là không biết ai là người đứng đằng sau vụ cắt cáp này - một cơ quan trung ương Trung Quốc hay chính quyền địa phương? Tuy vậy, kết nối lại một loạt các hành động gần đây từ Bắc Kinh - in hộ chiếu có hình đường lưỡi bò, loan báo quy định khám xét tàu, và giờ lại cắt cáp - cho thấy Trung Quốc sẽ ngày càng không chùn bước để khẳng định cái gọi là chủ quyền trên biển Đông.
Theo dự báo, còn hai năm nữa thì sẽ cho ra đời Bộ quy tắc ứng xử trên biển Đông (COC), và có vẻ như Trung Quốc đang chạy đua với thời gian để khiêu khích càng nhiều càng tốt trước khi COC hoàn chỉnh. Bắc Kinh không phải chịu áp lực để tuân thủ luật chơi theo những nguyên tắc ngoại giao. Trong lúc mọi người nghĩ Trung Quốc đã bớt khiêu khích, họ lại giở trò. Điều này hoàn toàn đi ngược lại tinh thần của DOC. Điều này cho thấy, Trung Quốc hoàn toàn không nghiêm túc tuân thủ DOC.
Tiến sĩ Kerry Brown (Tổ chức Chatham House, Anh): Động thái này chỉ càng cho thấy Trung Quốc không có dấu hiệu hay sẵn ý nào cho một thỏa hiệp để giải quyết các bất đồng trên biển Đông. Cần phải gây áp lực lên Trung Quốc để nước này đi theo con đường tuân thủ luật pháp quốc tế, hơn là cứ áp dụng những chiến thuật cũ rích như thế này - vốn chỉ làm xói mòn thêm giá trị đạo đức của chính Bắc Kinh cũng như làm gia tăng bất an và bất ổn trong khu vực.

 Hành vi bất hợp pháp
Trả lời phỏng vấn Tuổi Trẻ, tiến sĩ Ian Storey thuộc Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS, Singapore) nhận định nếu cảnh sát biên phòng Hải Nam chỉ thực hiện các biện pháp trên trong khu đặc quyền kinh tế (EEZ) tỉnh Hải Nam thì sẽ không có vấn đề gì. Nhưng nếu điều lệ mới của Trung Quốc được áp dụng bên ngoài EEZ, căng thẳng trên biển Đông sẽ tăng vọt. Ông Storey nhận định đây lại là một bước đi mới của Trung Quốc với ý đồ “khẳng định chủ quyền” trên biển Đông theo bản đồ đường lưỡi bò bất hợp pháp.
Chuyên gia David Koh (ISEAS) cũng cho rằng không gọi hành động này là một “bước đi mới”, mà là gia tăng chính sách “bên miệng hố chiến tranh”. Căng thẳng sẽ chắc chắn tăng cao. Để đối phó, các nước khác cần phải có lối tiếp cận nhiều mặt, trong số đó có dựa vào luật pháp quốc tế, kiện lên Liên Hiệp Quốc cũng như lên các cơ quan quốc tế liên quan. Trước khi có các hành động đó, các nước trong khu vực cần phải yêu cầu Trung Quốc làm rõ những ý định của họ.
Nhà nghiên cứu Trung Quốc Dương Danh Dy cho rằng đây là một bước để Trung Quốc vừa tạo “thế đã rồi”, vừa xem phản ứng của các nước liên quan, của thế giới. “Chúng ta cần có sự chuẩn bị, tăng cường lực lượng bảo vệ cho ngư dân đi đánh bắt hải sản ở vùng biển của Việt Nam. Trung Quốc cũng không có đủ sức bắt hết tàu của ta, và họ cũng không thể để thế giới cô lập. Sau sự kiện Thiên An Môn, việc bị phương Tây cấm vận là bài học đau đớn mà đến nay Trung Quốc vẫn sợ”.
  
Tổng hợp theo Tuổi Trẻ, Thanh Niên