Cả gan đến nỗi bán buôn Bụt giời

Ngũ luân trên đã nói xong
Chuyện đời xin kể hết trong bài này
Biết bao những chuyện đắng cay
Đồng tiền liền ruột nhời này chẳng ngoa
Nào người xướng kí dăng hoa
Hoà thân bối liễu làm ma không chồng
Nào người cháu dõi con dòng 
Tây đen, Mường Mán cũng bằng lòng yêu
Chỉ yêu vì nỗi tiền nhiều
Thấy đồng bạc trắng quyết liều môi son.
Thầy tu tựa cửa thiền môn
Cả gan đến nỗi bán buôn Bụt giời.
Lên đàn phá ngục dối đời,
Bòn tiền vãi trẻ mà nuôi sư già.
Xem giò bói quẻ cùng là
Cất đồng chỉ táng con ma lấy tiền.
Kìa như thầy thuốc gia truyền
Thuốc viên để sẵn đợi tiền mới đưa.
Kẻ nghèo những lúc nắng mưa
Bệnh trong cấp cứu thầy chưa sẵn hoàn.
Mấy anh tuần lệ nha môn
Gặp dân bịch ngực, gặp quan gãi đầu.
Nghề gì nghề ấy lợi đâu
Được tiền làm ngựa làm trâu cũng ừ.
Mấy người tôi tớ nhà tơ
Đêm hôm thức nhắc, sớm khuya bẩm trình
Ấy ai ai có buộc mình
Vì tiền nên phải giá khinh như bèo
Kìa như trò rối phường chèo
Mặt người vẽ ngựa vẽ hươu đủ trò
Há không biết sự thẹn thò
Vì tiền bấm bụng coi như làm thường
Kìa như trộm cắp bất lương
Ban đêm cậy cửa, giữa đường giật hoa
Há không biết luật quốc gia
Vì tiền nhắm mắt bước qua không nề.
Buôn người kẻ ấy gớm ghê 
Đem thân chí quí làm nghề bất lương.
Nào người buôn gạt bán lường
Nào sòng đố chữ, nào phường bài Tây

Sống lâu còn lắm nghề hay
Phi thay tâm óc, tiếc thay thân đời.
Mấy chàng công tử ăn chơi
Trăm nghìn đổ một trận cười như không,
Mấy người hành khất cơ cùng
Chăn chiu luống những tay không suốt đời.
Người phung phí, kẻ xin nài
Hỏi tiền sao khéo trêu ngươi hỡi tiền.
Lại xem dân sự các miền 
Biết bao cơ cực lưu truyền tới nay
Gặp tuần sao cưới, ma chay,
Mượn câu nợ miệng mà vay chịu cào
Đua tranh đua lợi đua hào
Phất là cố ruộng cầm ao mặc lòng.
Vui thay pháo mã ngựa hồng
Vàng thiêu đàn đống, hương lồng khói đôi
Tiệc tan tiền đã đi đời
Mua vui một chốc để nuôi anh Tầu 
Voi nan ngựa giấy đảo cầu
Gặp tuần bố thí đua nhau vào mùa
Âm ti ma đói được no
Dương gian người đói ai cho đồng nào
Đồng tiền như thế dại sao
Trách gì các nước cho vào dã man
Cho hay tiền của muôn vàn
Khéo dùng thì khỏi thế gian chê cười
Ngán thay một nén vàng mười
Để cho đến nỗi bụng người hoá đen.
Của chung thiên hạ là tiền
Ai giàu ba họ, ai sang ba đời
Nào ai đội đá ở đời
Trăm năm thì cũng ra người tay không
Chữ rằng tài hoá lưu thông
Vòng quanh như thể nước sông chuyển vần
Nghĩ sao dùng được việc cần
Nghĩ sao ích quốc lợi dân mới là
Hoặc đem mở cuộc thương gia
Hoặc đem chung vốn mở nhà hiệu in
Hoặc đem lập ấp khẩn điền
Cho dân trí mở, cho nghề thường tinh

Cớ sao hoá trọng thân sinh
Coi tiền như mạch vào mình ích chi
Cớ sao ham của làm gì
Vào săng có thể đem đi được nào
Cớ sao khoe phú thị hào
Tiếng đồn là xứ, miệng người là bia
Hay gì hoa sói hoa hoè
Mượn màu lá mặt mà khoe với đời
Hay gì tục thế chê cười
Đem thân cho cọp nó sơi sao đành
Cho hay tiền ở bụng mình
Bể sâu báu hợp rừng xanh của đầy
Đạo giời thật khéo vần xoay
Người ngu của tán, người hay của về
Hợp tang là nhẽ thường nề
Của chung xã hội chắc gì của ai
Đồng tiền là của sống dai
Mà ta sống mấy trên đời được bao
Ta nên phải tính làm sao
Ta là thầy nó, nó là thầy ta
Nghĩ sao sai khiến nó mà
Nỡ đâu để nó sai ta sao đành
Chữ rằng đức trọng tài khinh
Tiền nhân, tiền nghĩa, tiền danh giá tiền
Nhược bằng tiền giận tiền yêu
Tiền tham, tiền bỉ, tiền liều cũng hư.
Phòng văn gặp lúc ngày thư
Thấy tiền không chịu đắn đo sự đời.
Nôm na chép nhặt mấy nhời
Phải chăng xin đã gương giời sáng soi.

Hết.